***

Jaka będzie nagroda za te upokorzenia

Za te wszystkie klęski nieudane wyprawy

wędrówki w poszukiwaniu runa Za tę uwagę

poświęconą chwilom Za serdeczność dla

 ludzi zwierząt i roślin Za te wszystkie próby

bycia lepszym i dobrze zapamiętanym

 

Nie będzie żadnej nagrody

 

Citta Alta

                   Piotrowi Śliwińskiemu

 

Bergamo Dwa miasta w jednym

(niczym wspomnienie dawnej

reklamy szamponu Vidal sasoon)

Niższe – klasyczność murów  i post-

faszystowski rozmach Syty

spokój Samochody sunące po

szerokich czystych alejach Radosny

(czemu?) uśmiech ekspedientki w

supermarkecie Nuda słońca Gwar

modnych kawiarni Młode twarze

 

Na skale Wysokie Miasto wielka

starówka Chłód wiekowych budynków

Nieliczne grupki turystów cień Bliskość

wąskich uliczek Oddech kamienia

Dwa światy dwaj bracia (dwie siostry)

Więc wybór

 

Nie opuszczać Wysokiego Miasta Tak

właśnie żyć  Dużo myśleć trochę pisać

Czytać w chłodzie pod parasolem albo

pod panowaniem wysokich ścian Nie

opuszczać Citta Alta (no chyba żeby do

 sklepu na dole, bo taniej) Szynowa

elektryczna kolejka górska (funiculare)

powiezie nas tam i z powrotem Bez wysiłku

A po drodze jeśli tylko pogoda łaskawa –

piękne widoki

I niebo otwarte w błękicie

W „Rzeczpospolitej” 7-8/01.2012 (dodatek +/-, oczywiście) artykuł Wojciecha Wybranieckiego pod tytułem „Twarze Jurka Owsiaka”.

Nieładny. Przy okazji jubileuszowej (dwudziestej) akcji Orkiestry Świątecznej Pomocy jakaś to próba wyciągnięcia niejednoznaczności postaci głównego dyrygenta, a przede wszystkim próba udowodnienia, że Owsiak to w istocie ideolog promujący, by posłużyć się dawną frazą z czasów PRL – u „określone wartości” (niemiłe, jak rozumiem, autorowi artykułu, bo liberalne obyczajowo i raczej lewicujące politycznie). No i oczywiście te nieśmiertelne argumenty, po które lubią sięgnąć obrzydzacze – czyli ad personam (tu osobliwie o ojcu Owsiaka).

Mnie jednak, jak zwykle, interesuje tu sztuka interpretacji. Podejrzewam, że Wojciech Wybraniecki to człowiek na tyle młody, że realia PRL-u są mu obce i to go jakoś by usprawiedliwiało. Jeśli natomiast jest człowiekiem, który tamte czasy pamięta – to gorzej. Ignorancję można bowiem usprawiedliwić, choć nie należy jej tolerować (stąd ten tekst), nikczemność natomiast zasługuje na jednoznaczne napiętnowanie.

Wybraniecki pisze, m.in.: „Owsiak (…) karierę zaczął robić w PRL. Gdy jego rówieśnicy pod koniec lat 80. starali się odbudowywać nielegalną „Solidarność”, trzydziestoparoletni Jurek Owsiak otrzymał autorską audycję w Rozgłośni Harcerskiej, państwowej stacji radiowej nadającej muzykę rockową. Na jej antenie lansował nieformalną grupę o nazwie Towarzystwo Przyjaciół Chińskich Ręczników.

- Ludzie siedzieli po więzieniach za służbę zastępczą, a on na falach RH lansował te chińskie ręczniki – komentował akcje Owsiaka Marek Kurzyniec (były opozycjonista, dziś czołowy polski anarchista).”

I jeszcze jeden przykład:

„W roku 1988, gdy opozycja domagała się od komunistycznych władz zwolnienia więźniów politycznych, Owsiak podczas koncertu zespołu Voo Voo na festiwalu w Jarocinie rzucił w kierunku młodych ludzi hasło „Uwolnić słonia”. Powtarzał je później wielokrotnie podczas audycji radiowych.”

To jest poetyka totalnej negacji wszystkiego, co działo się w PRL-u, a co nie było nonkonformistyczną opozycją. Według Wybranieckiego nie tylko Owsiak wzmacniał PRL-owski reżim, ale także punkrockowe zespoły grające w Jarocinie, tak? (na publiczny występ trzeba było mieć zgodę Głównego Urzędu Publikacji Prasy i Widowisk – czyli zwyczajnej cenzury, no i w końcu występowało się na oficjalnej, bo wszak nie nielegalnej, imprezie). Absurd.

Nie czas tłumaczyć Wybranieckiemu (i tak nie przyjmie do wiadomości) i innym, że w PRL istniała szeroka szara strefa, w której kontestacja i opozycyjność przenikały się z oficjalnością i umowną zgodą na działalność w obrębie Systemu. Wiadomo, że Jarocin to nie było miejsce, gdzie się władze popierało, to było miejsce, gdzie się tolerowało pewne narzucone ograniczenia po to, by je inteligentnie zakwestionować.

A inteligencja polegała wtenczas choćby na operowaniu zręczną aluzją i sztuką satyry. Kiedy więc Owsiak powołał to swoje Towarzystwo Przyjaciół Chińskich Ręczników, to jak Polska długa i szeroka inteligentni słuchacze RH czy też PR3 lali po nogach ze śmiechu, bo aluzja do groteskowego Towarzystwa Przyjaźni Polsko – Radzieckiej (do którego obowiązkowo nauczycielscy politrucy zapisywali wtedy licealistów) była przejrzyście czytelna. Podobnie z tym uwalnianiem słonia. To było jasne. Owsiak wybrał drogę kontestacji przez śmiech, przez ośmieszanie Systemu przy wykorzystaniu narzędzi przezeń kontrolowanych (jak widać: nie całkowicie). I ten śmiech, ten oddech, jaki w ponurych latach oferowała RH oraz np. także satyrycy działający w „Trójce” miały również udział w powolnym demontażu Systemu. Obok innych, poważnych opozycyjnych działań. Śmiech i absurd to potężna broń przeciwko totalitaryzmom.

Kto nie zdaje sobie z tego sprawy, a o tamtych czasach wie niewiele – może sobie co najwyżej zasłużyć na miano głupca. Kto udaje, że nie wie – jawi się jako cynik, jeśli nie ideologiczny funkcjonariusz, który za wszelką cenę szuka pałki, by obić nią nielubianego przeciwnika.